Op de grens

Censuur en zelfcensuur, het bestaat nog altijd (een heel klein beetje). Wat kan en wat kan er niet in een krant als De Standaard? Het is niet de eerste maar waarschijnlijk ook niet de laatste keer dat ik het onderwerp hier zal opvoeren. Ik vind het dat ook nog altijd een moeilijk maar boeiend thema.

En dit weekend was het weer prijs. Wim Daneels maakte een reeks schitterende maar relatief vieze (dat is het enige objectieve woord dat ik kan verzinnen) beelden van een Antwerpse studentendoop. We hebben de beelden moeten uitprinten en enkelen haalden de krant niet. Erg smakelijk zijn e inderdaad niet, maar dat was het evenement ook niet. Ik heb het nut of de symboliek of het plezier van dopen nog steeds niet goed begrepen. Je even laten vernederen om bij de groep te horen? Neen, dank u. Dat zijn niet meteen de vriendschappen waar ik in geloof.

Fotogeniek is het onderwerp wel. Als studente fotografie heb ik het evenement op die manier ook kunnen volgen. Het ziet er allemaal viezer en wreder uit dan het is, beweren de organisatoren. Waarschijnlijk is dat ook de reden waarom deze foto de krant niet haalde. Wij houden namelijk rekening mee veel lezers de krant lezen bij hun ontbijt.

Herkenbaar, of niet

Ik ben geen advocaat en weet dus, zoals de meeste mensen, heel weinig af van het Belgisch recht. Het is dan ook, zoals onze politiek en ons belastingsysteem, zo ongelofelijk uitgebreid en ondoorzichtig. Gelukkige bestaan er genoeg instanties die hulp bieden bij twijfel (en dat zijn er nogal wat). De krant heeft zijn juridische dienst, dan is er nog de raad voor journalistiek enzovoort.

Het enige probleem is dat hun oordeel tijd vraagt en dat is nu net wat een krantenredactie niet heeft. De foto’s van Hans van Themsche zijn daar een mooi schoolvoorbeeld van. Tijdens de reconstructie waren veel fotografen aanwezig. Foto’s genoeg maar mochten we die wel publiceren? Van Themsen was op het moment van de reconstructie nog niet veroordeelt. De man was op heterdaad betrapt en heeft de feiten ook toegegeven. En toch was het publiceren van de beelden niet voor de hand liggend. Voor alle zekerheid besloot de hoofdredactie de ogen van de dader onherkenbaar te maken.

Ik herinner me de situatie nog goed. Wij, op de fotoredactie, kregen (net als alle andere fotoredacties en agentschappen) wel de ongecensureerde beelden te zien. Met ogen vond ik de foto’s sprekender, lees gruwelijker. Instinctief zou ik de foto’s dan ook herkenbaar gepubliceerd hebben. Wie dergelijke feiten pleegt heeft, in mijn ogen, nog maar weinig rechten. Maar mijn mening was natuurlijk irrelevant. De wet was (ons) onduidelijk, het risico te groot.

Vandaag, maanden na de feiten, hakt de raad voor journalistiek de knoop door: Van Themschen mag herkenbaar in de krant komen.

Diefstal

Copyrights, het houdt me nauwelijks bezig. Echt wakker lig ik niet van het feit dat iemand mijn foto’s zou kunnen rippen van de site. Ik probeer me wel een beetje in te dekken. Zo plaats ik zelden hoge resoluties online, wat niet iedereen kan appreciëren. Zelf stoor ik me meer aan fotograferen die hun naam in hun foto verwerken. Dat is zo lelijk dat je dan beter geen foto’s online zet. Een potentiële downloader knipt die naam er bovendien toch gewoon af. Het komt voor de meest mensen niet op die centimeter. De gelegenheid maakt de dief.

En wat als het toch gebeurt? De meeste fotograferen zullen het niet eens merken. Veel zogenaamde ‘dieven’ gebruiken de foto’s als inspiratiebron of als screensaver. Minder koosjer is het commercieel gebruik van gestolen foto’s. Maar ook hier is het verhaal niet helemaal zwartwit. De meeste amateurfotograferen beschikken namelijk niet eens over een zelfstandig statuut waardoor ze de beelden zouden kunnen verkopen. Bovendien is het internet een wereldwijd fenomeen. Moest een Belgisch bedrijf mijn foto’s illegaal misbruikt zou ik (of een kennis) het mogelijk merken. Als een Thaise onderneming hetzelfde doet, zal ik dat nooit beseffen. En wat niet weet, niet deert.

Af en toe loopt het toch echt mis. Een mooi voorbeeld is deze foto. Een jonge fotografe plaatste een beeldje op Flickr, een database waar iedereen gratis foto’s kan posten maar ook op deviantart, een agentschap waar kunstenaars hun werken kunnen verkopen. De fotografe wou haar beeld waarschijnlijk wel graag verkopen, maar niet voor de cover van een pornofilm. Ik vind het ook een beetje een rare keuze, al ik eerlijk mag zijn. En wat bewijst dit? Niet veel, behalve misschien dat het internet een eigen leven leidt. Controle behouden is een illusie. Een gewaarschuwde man en/of vrouw is er twee waard.

Weer op de radio

Deze week was ik weer op de radio. Ik word beroemd. Hoera.Over wat ging het? Weken geleden gebruikte ik Freya Vandenbossche als schoolvoorbeeld van iemand die haar kinderen van de media afschermt. En dan neemt ze haar bengels kort nadien mee naar de 1 mei optocht. Pech of misschien niet. Toen Koen Fillet (deze keer was hij het wel zeker) me belde, wist ik niet goed over wat het ging. Ik stond in de badkamer en de vraag overviel me. Ik had Freya op de televisie inderdaad gezien met kinderen, maar wat kon ik daar een dag later nog van zeggen?

Plots twijfelde ik. Journalisten moeten zeker zijn van hun verhaal. Ik spurtte naar beneden en probeerde op het redactiesysteem in te loggen. Eerst zien, dan praten. Ondertussen hoorde ik aan de andere kant van de lijn Koen mij al aankondigen. Stress. Uiteindelijk verliep het wel erg vlot. Freya heeft een bocht van 180 graden gemaakt, maar in de politiek vind ik dat niet eens zo opmerkelijk. Ik heb meer begrip voor haar keuze nu dan voordien. Al die zever over privacy is toch voor niets goed. Nu we weten dat ze mooie kinderen heeft, is onze nieuwsgierigheid ook bevredigd en daarmee is het hoofdstuk ook afgesloten. Manou begon op het juiste moment te krijsen en toen was ook mijn radio-interview gedaan. De dag kon verder rustig beginnen.